این سؤال معمولاً زمانی در ذهن شکل میگیرد که فرد در نقطهای حساس از مسیر درمان قرار گرفته باشد.
گاهی پزشک گفته که «انحنای ستون فقراتت دارد به محدوده جراحی میرسد» و طبیعی است که این جمله نگرانی و هزار سؤال به همراه بیاورد.
گاهی هم فرد هنوز حتی به متخصص مراجعه نکرده و فقط از ترس شنیدن کلمه «جراحی» دنبال جواب مطمئن میگردد.
خبر امیدوارکننده این است که اسکولیوز تقریباً همیشه قابلکنترل است؛
گاهی تنها با تمرین و پایش،
گاهی با بریس و فیزیوتراپی تخصصی،
و در برخی موارد با جراحی که خودش میتواند جلوی مشکلات جدیتر را بگیرد.
پس قبل از هر تصمیمی، مهمترین قدم این است که بفهمیم دقیقاً در کدام مرحله از بیماری هستیم و چه گزینههایی پیشِ رو داریم.
این مقاله دقیقاً برای همین نوشته شده:
تا کمک کند بدانید چه زمانی جراحی لازم است، چه زمانی نه، و چطور میتوان بهترین مسیر درمان اسکولیوز انتخاب کرد.
سطحبندی علمی درمان اسکولیوز
برای اینکه بدانید اصلاً «شما» جزو کاندیدهای جراحی هستید یا نه، ابتدا لازم است سه مسیر اصلی درمان را بشناسید:
1) پایش و تمرینهای تخصصی – برای انحناهای خفیف زیر ۲۰–۲۵ درجه
در این مرحله اصلاً وارد بحث جراحی نمیشویم.
بیمار فقط باید تحت نظر باشد + تمرینهای اصلاحی سهبعدی انجام دهد تا ستون فقرات در مسیر درست رشد کند.
2) بریس + تمرین تخصصی – برای ۲۵ تا ۴۰ درجه
در سنین رشد، بریس مؤثرترین راه برای جلوگیری از بیشتر شدن انحناست.
در کنار آن، تمرینهای اصلاحی ضروری هستند تا مغز و عضلات الگوی جدید پوسچر را یاد بگیرند.
3) جراحی – برای انحناهای شدید ۴۵–۵۰ درجه به بالا
تقریباً تمامی جراحان ستون فقرات یک نگاه مشترک دارند:
- بالای ۴۵–۵۰ درجه = احتمال بسیار زیاد نیاز به جراحی
- ۴۰–۴۵ درجه در دوران رشد = منطقه خاکستری
- زیر ۴۰ درجه = اغلب بدون جراحی درمان میشود
و اگر پزشک گفته شما به محدوده جراحی رسیدهاید، احتمالاً بر اساس همین معیار علمی قضاوت کرده است.
آیا اگر جراحی لازم باشد، باید انجامش داد؟
واقعیت پزشکی این است که در انحناهای شدید، جراحی تنها گزینهای است که میتواند قوس را تثبیت یا اصلاح کند.
بدون جراحی، انحنا معمولاً با گذشت زمان بدتر میشود و ممکن است به ریهها، قلب، عملکرد روزمره و کیفیت زندگی آسیب بزند.
مزایای جراحی اسکولیوز
این بخش بر اساس مطالعات معتبر و دادههای پزشکی نوشته شده است.
✔ ۱) بهبود ظاهر، تقارن و پوسچر
جراحی میتواند ستون فقرات را ۴۰ تا ۶۵ درصد صافتر کند.
نتیجه؟
- تقارن بهتر شانهها
- کاهش برجستگی دندهها (Rib Hump)
- راستتر شدن بدن
- افزایش اعتماد بهنفس
- چند سانتیمتر افزایش قد در برخی بیماران
✔ ۲) جلوگیری از پیشرفت خطرناک انحنا
براساس مطالعات، بیمارانی که جراحی میکنند معمولاً طی ۲۰–۲۲ سال فقط حدود ۳ تا ۴ درجه افزایش انحنا دارند — یعنی تقریباً ثابت میماند.
✔ ۳) پیشگیری از مشکلات تنفسی آینده
اگر انحنا در ناحیه سینهای و بالای ۸۰–۱۰۰ درجه باشد، میتواند ظرفیت ریه را تا ۵۰٪ کاهش دهد.
جراحی میتواند جلوی این افت شدید را بگیرد.
✔ ۴) فعالیتهای روزمره کاملاً قابلانجام هستند
۱ تا ۲ سال بعد از جراحی، تقریباً تمام محدودیتها برداشته میشود.
اکثر بیماران به ورزش، کار، تحصیل و زندگی کاملاً معمولی برمیگردند.
(البته ورزشکاران حرفهای انعطافمحور مثل ژیمناستیک نیاز به مشاوره دقیقتر دارند.)
✔ ۵) تأثیری روی طول عمر ندارد
مطالعات نشان داده جراحی اسکولیوز طول عمر را کم نمیکند.
✔ ۶) کیفیت زندگی در بلندمدت بالا میرود
۱۰ سال بعد از عمل، بسیاری از بیماران رضایت بسیار بالایی از ظاهر، عملکرد و اعتماد بهنفس خود گزارش میکنند.
اگر نوبت جراحی رسیده، چرا نباید تعلل کرد؟
وقتی انحنا به محدوده خطر برسد، جراحی یک تصمیم پیشگیرانه و نجاتدهنده است، نه یک انتخاب اختیاری. هرچه دیرتر اقدام شود، احتمال پیشرفت قوس و بروز مشکلات تنفسی یا تغییرات ساختاری بیشتر خواهد شد.
مزایای انجام بهموقع جراحی شامل:
- جلوگیری از افزایش بیشتر زاویه و تثبیت وضعیت ستون فقرات
- محافظت از ظرفیت تنفسی و عملکرد ریه
- کاهش احتمال دردهای شدید آینده
- جلوگیری از بدشکلیهای ثانویه مهرهها و دندهها
- بازگشت به زندگی عادی با ظاهر متقارنتر و اعتماد بهنفس بیشتر
سخن پایانی
اسکولیوز یک وضعیت پیچیده اما قابلمدیریت است. بسته به شدت انحنا، سن بیمار، و سرعت پیشرفت، ممکن است تنها به پایش دورهای نیاز باشد یا درمانهایی مانند تمرینات تخصصی، بریس و در موارد پیشرفتهتر جراحی توصیه شود. نکته کلیدی این است که هرچه زودتر تشخیص داده شود، مسیر درمان واضحتر و نتایج موفقیتآمیزتر خواهد بود.
اگر شما یا فرزندتان دچار اسکولیوز هستید و هنوز مطمئن نیستید کدام مسیر درمان مناسب است — نگران نباشید. تصمیمگیری در این شرایط نیاز به بررسی دقیق دارد، نه عجله.
برای دریافت مشاوره رایگان و راهنمایی دقیقتر میتوانید با کلینیک فیزیوتراپی راستا در ارتباط باشید تا بهترین و منطقیترین مسیر درمان برای شرایط شما انتخاب شود.
