زاویهٔ کاب یک اندازهگیری رادیولوژیک روی تصویربرداری X-ray ستون فقرات است که پزشکان از آن برای تشخیص اسکولیوز، پایش میزان انحراف ستون فقرات، و تعیین گزینههای درمانی استفاده میکنند.
اسکولیوز نوعی انحراف غیرطبیعی جانبی همراه با چرخش ستون مهرههاست. این وضعیت نسبتاً شایع است. شایعترین نوع آن، یعنی اسکولیوز ایدیوپاتیک نوجوانان (AIS)، حدود ۲ تا ۳ درصد جمعیت را درگیر میکند.
پزشکان معمولاً برای تشخیص اسکولیوز، بررسی پیشرفت انحراف و ارزیابی پاسخ به درمان از رادیوگرافی ستون فقرات استفاده میکنند. برای این اهداف، آنها معمولاً به یک اندازهگیری مشخص در عکسهای اسکولیوز اشاره میکنند که زاویهٔ کاب نام دارد.
از دههٔ ۱۹۶۰، «انجمن تحقیقات اسکولیوز» (SRS) زاویهٔ کاب را بهعنوان استاندارد طلایی در تشخیص و تعیین شدت انحرافات ستون فقرات در اسکولیوز پذیرفت. زاویهٔ کاب همچنین میتواند به انتخاب نوع درمان کمک کرده و پیش آگهی بیمار را پیشبینی کند.
برای آشنایی بیشتر با زاویهٔ کاب و نقش آن در ارزیابی و مدیریت اسکولیوز، در ادامه با ما همراه باشید.
قبل از هر چیزی پیشنهاد میدهیم ک فرم زیر را پر کنید تا همکاران ما در اسرع وقت با شما تماس بگیرند.
زاویه کاب چیست و چه کاربردی دارد؟
ستون مهرهٔ شما از ۳۳ مهرهٔ رویهمقرارگرفته تشکیل شده است. پزشکان برای تعیین زاویهٔ کاب از رادیوگرافی ایستادهٔ قدامی–خلفی (Front-to-Back) کل ستون فقرات استفاده میکنند.
در بخشی از ستون فقرات که دچار انحراف اسکولیوز شده است، پزشکان به اولین و آخرین مهرهای که بهطور غیرطبیعی کج شدهاند نگاه میکنند. به این مهرهها مهرههای انتهایی (Terminal Vertebrae) گفته میشود. سپس یک خط افقی در امتداد سطح فوقانی مهرهٔ انتهایی بالایی و یک خط افقی دیگر در امتداد سطح تحتانی مهرهٔ انتهایی پایینی رسم میکنند. زاویهٔ تقاطع این دو خط همان زاویهٔ کاب است.
امروزه بیشتر نرمافزارهای مشاهدهٔ تصاویر رادیولوژی دیجیتال، ابزارهای داخلی برای محاسبهٔ خودکار زاویهٔ کاب دارند. هنگام استفاده از این برنامهها، اندازهگیری زاویهٔ کاب بسیار دقیق است و معمولاً دارای خطایی در حدود ۱/۲ تا ۳/۶ درجه میباشد.
زاویهٔ کاب چگونه در اسکولیوز استفاده میشود؟
پزشکان از زاویهٔ کاب برای تشخیص اسکولیوز و همچنین پایش روند پیشرفت انحراف و ارزیابی اثربخشی درمان استفاده میکنند.
تشخیص اسکولیوز
معاینات غربالگری اسکولیوز معمولاً در سنین ۱۰ تا ۱۲ سالگی برای دختران و ۱۳ تا ۱۴ سالگی برای پسران انجام میشوند. پزشک ابتدا در مطب، پشت شما را با روشهایی مانند تست خم شدن به جلو آدامز (Adams Forward Bend Test)، اسکولیومتر یا اندازهگیریهای مبتنی بر اپلیکیشن بررسی میکند.
اگر احتمال وجود اسکولیوز قابلتوجه مطرح باشد، معمولاً برای انجام رادیوگرافی ستون فقرات ارجاع داده میشوید.
متخصصان زمانی میتوانند تشخیص اسکولیوز را تأیید کنند که رادیوگرافیها وجود انحنای جانبی ستون فقرات و تغییر شکل چرخشی را نشان دهند و زاویهٔ کاب حداقل ۱۰ درجه باشد.
پایش پیشرفت انحنای ستون فقرات
اگرچه اسکولیوز ممکن است در هر سنی رخ دهد، اما اغلب در سالهای پیشنوجوانی و اوایل نوجوانی تشخیص داده میشود.
در دورهٔ جهش رشدی بلوغ، انحنای ستون فقرات در اسکولیوز میتواند بهسرعت بدتر شود. اگر فرزند شما به اسکولیوز مبتلا باشد، پزشک معمولاً انحنای او را تا زمان رسیدن به بلوغ اسکلتی — یعنی زمانی که بیشترِ رشد قدی کامل شده — از نزدیک تحت نظر قرار میدهد.
پایش شامل معاینات بدنی منظم و رادیوگرافیهای دورهای است که در آن اندازهگیریهای زاویهٔ کب هر ۶ تا ۱۲ ماه با هم مقایسه میشوند.
اگر فرزندتان درمانهای اسکولیوز مانند فیزیوتراپی یا بریس را آغاز کند، پزشک نیز برای بررسی بهبود یا پیشرفت انحنا، نیاز به رادیوگرافیهای تکراری و اندازهگیری مجدد زاویهٔ کاب خواهد داشت.
تعیین روش درمان
زاویهٔ کاب میتواند در پیشبینی پیشآگهی فرد مبتلا به اسکولیوز و همچنین تصمیمگیری درمانی او نقش داشته باشد. گزینههای درمانی به سن بیمار، میزان بلوغ اسکلتی، و نوع و شدت تغییر شکل ستون فقرات بستگی دارند.
اهداف درمان اسکولیوز شامل موارد زیر است:
- جلوگیری از پیشرفت انحنا در دوران بلوغ یا معکوس کردن روند آن
- پیشگیری از بروز مشکلات ریوی و کمردرد
- بهبود ظاهر و زیبایی اندام از طریق اصلاح وضعیت بدن (پُستچر)
پزشکان میدانند زمانی که زاویهٔ کب از ۳۰ درجه بیشتر شود، خطر پیشرفت اسکولیوز در بزرگسالی افزایش مییابد و این وضعیت میتواند با مشکلات سلامتی و کاهش کیفیت زندگی همراه باشد.
اما بسیاری از افراد مبتلا به اسکولیوز ایدیوپاتیک خفیف دچار پیشرفت بیماری نمیشوند و نیازی به درمان ندارند. به عنوان مثال، اسکولیوز خفیف با زاویهٔ ۱۰ تا ۲۰ درجه معمولاً تنها با پایش دقیق و دورهای مدیریت میشود.
استفاده از بریس اسکولیوز ممکن است برای کودکان مبتلا به اسکولیوز ایدیوپاتیک (که اسکلت آنها هنوز در حال رشد است) در زاویهٔ کاب ۲۵ تا ۴۰ درجه توصیه شود. گاهی حتی در زاویههای کمتر نیز بریس تجویز میشود، بهویژه زمانی که اسکولیوز به سرعت در حال پیشرفت باشد یا رشد زیادی برای کودک باقی مانده باشد.در این دوره، احتمال بدتر شدن اسکولیوز خیلی بیشتره چون ستون فقرات همراه با رشد قد کشیده میشود و انحنا میتواند سریعتر تشدید شود.
برای زاویهٔ کاب ۴۵ تا ۵۰ درجه و بالاتر، پزشکان اتفاق نظر دارند که اسکولیوز احتمالاً در بزرگسالی بدتر میشود و میتواند با مشکلات سلامتی و کاهش کیفیت زندگی همراه باشد.
به افراد حاضر در این گروه ، پزشک معمولاً جراحی اصلاحی اسکولیوز را توصیه خواهد کرد.
برای آگاهی بیشتر از درمان اسکولیوز بدون جراحی اینجا کلیک کنید.
| 20_10درجه | اسکولیوز خفیف | پایش دقیق و منظم |
| 40_25درجه | اسکولیوز متوسط | پایش دقیق و منظم.بسته به سن و سرعت پیشرفت ممکن است از بریس و … استفاده شود. |
| 50_45درجه | اسکولیوز شدید | جراحی اصلاحی |
سخن پایانی
اسکولیوز یک انحنای جانبی و چرخشی غیرطبیعی ستون فقرات است.تشخیص معمولاً زمانی انجام میشود که زاویهٔ کاب ≥ ۱۰ درجه باشد.
- اندازهگیریهای زاویهٔ کب برای:
- پیگیری پیشرفت اسکولیوز
- تعیین درمان
- ارزیابی پاسخ به درمان
اگر شما یا فرزندتان با اسکولیوز مواجه هستید، مهم است که با پزشک، فیزیوتراپیست یا متخصص مربوطه صحبت کنید تا بهترین مراقبت و پشتیبانی را دریافت کنید.
